Zomergasten
Ik was vanavond net op tijd terug van de Appelpopbriefing voor de vrijwilligers om thuis in Amsterdam aan te schuiven voor Studio Sport om 19.00.
"Veel gedronken in Tiel?" vroeg L.
"Wat denk je zelf", zei ik, en waggelde richting de koelkast voor een voetbalpilsje.
Vervolgens aanschouwde ik de samenvatting van VVV-Venlo-Ajax. 2-2. Een regelrechte teleurstelling.
Wat me in retrospect met mijn dronken kop echter vooral opviel was dat in het commentaar na afloop de dienstdoende voetballers en coaches de pers/verslaggever zo intelligent te woord stonden. Of misschien is intelligent niet het goede woord. Het was eerder ingetogen. Professioneel. Saai met name. Voorspelbaar.
"Nee, natuurlijk hebben we VVV-Venlo niet onderschat", zei Ajax-aanvoerder Jan Vertonghen, "we hebben veel respect voor die ploeg. We weten dat het uit in Venlo altijd lastig is."
"Het tempo was in de eerste helft te laag", zei trainer Frank de Boer, "en als je dan zelf de kansen niet afmaakt, dan weet je dat je de problemen over je afroept."
Keurig geformuleerd. Helemaal niets mis mee.
"Lig je nu te pitten?" vroeg L.
Ik schrok wakker. Studio Sport bleek grotendeels aan me voorbij te zijn gegaan.
Met een herstelbord doperwtjes met worteltjes en een tartaartje (het lievelingseten van Geert Wilders overigens, maar dat terzijde) ging ik even later klaar zitten voor Zomergasten.
"Wie is er vanavond?" vroeg ik aan L.
"Erik van Lieshout", zei ze.
"Wie?"
"Een beeldend kunstenaar."
"Een bekende?"
"Een van de bekendste van Nederland."
"Sorry, ik ben een cultuurbarbaar."
"Weet ik toch, liefje."
Wat volgde was een uitzending die allesbehalve voorspelbaar bleek. Een groter contrast met de voetbalwereld kon ik me niet voorstellen. Erik van Lieshout praatte plat Brabants. Maar dan ook echt plat. Alle t's aan het einde van 2e en 3e persoons werkwoordvervoegingen slikte ie in, en ook bij de zelfstandige naamwoorden, of eigenlijk bij alle woorden en alle letters, en vanalles ertussenin, was er sprake van klankverduistering. Het had veel weg van Tiels.
"Da wor slech weer wah?", zei iemand (ik) vanmiddag tijdens de Appelpopbriefing naar aanleiding van de dreigende onweerswolken aan de hemel.
"Joa bar! Ut laik wel o de herfs er ankom, a'k zo na de luch kaik", anwoordde mijn gespreksgenoot, "moar ge moe ma zo denke: alles wa nu val, da val nie tijdens Appelpop!"
"Joa net!" zei ik.
Wat altijd weer het teken is om te proosten, een adje te doen, en een verse pils te scoren.
Unnene mooie toal, Tils, da moe gezeg, moar op de TV kende toch op z'n mins 'n bietje normoal proatte. Zou ik doen, als je het kan. ABN. Op de TV. Bij Zomergasten.
Zoniet Erik van Lieshout. Die bleef volharden in zijn platte Brabants. Waarin ie vertelde dat ie MAVO had gedaan.
"Wat een domme goser!" riep ik tegen L.
"Hoezo dom?" vroeg L.
Wacht. Ik moet iets vertellen. Ik heb een vooroordeel. Eentje waar ik niet trots op ben. Maar het is hardnekkig, en het komt er op neer dat ik mensen met een MAVO-opleiding dom vind. Hoezeer ze ook geslaagd zijn daarna, in het leven. Ik weet dat het onzin is, omdat zowel mijn beste vriend als mijn broertje zijn begonnen met MAVO, en ze het allebei maatschappelijk inmiddels een stuk verder hebben geschopt dan ik. En terecht. Want ze zijn bij nader inzien allebei ongelooflijk slim. Maar toch steekt het soms onverwacht de kop weer op.
"Hoezo? Hallo! Mavo!", riep ik, "en Brabant! Dat accent!"
Ik checkte twitter met de hashtag #zg. De meute was het met me eens.
"En twitter!" zei ik tegen L., "die vinden 'm ook een sukkel!"
Nu ik het zo opschrijf gruwel ik bijna van mijn eigen domheid. Afhankelijkheid. Will ich nicht! Ist ja klar, oder…
Het probleem was: Erik van Lieshout had fantastische fragmenten uitgekozen. Stukjes film over kunst die zich verdedigde. Al dan niet vanzelf. Van prachtige tenenkrommende actievoerende muziek (wir wollen Sonne statt Reagan) tot en met een provocerende Jezus-monoloog van een schitterende acteur in zijn hoogtijdagen, die door nitwits werd belaagd). En dat niet alleen. Hij vertelde er ook enorm verfrissend over. Eindelijk eens iemand zonder mediatraining. Of mediatraining voor extreem gevorderden, dat kan ook. Dit in tegenstelling tot de voetballers.
Erik was naturel. Authentiek. Helemaal zichzelf.
Precies zoals de frontman van hiphopformatie Odd Future, voorgeprogrammeerde sensatie op Lowlands, het in al zijn interviews adviseert: "Be yourselve, fuck the rest."
Hoe het ook zat, het werkte wel, in the long run. Spannend als het was. Pitten geen optie meer. En ook op twitter sloeg de stemming op een gegeven moment om. De kunst had 't 'm gelapt. De fragmenten werden gelauwerd. De man lof toebedeeld en herhalingen toegewenst.
Nu al de meest besproken aflevering van zomergasten, werd er getweet.
Erik van Lieshout was de unusual suspect, die het net als in de film uiteindelijk flikte.
